Wat zijn meerkeuzevragen?

Waaruit een meerkeuzevraag bestaat

Twee delen, en allebei hebben ze een naam. De vraagstam is de zin die de vraag stelt. De opties zijn de antwoorden die eronder staan. In “Waar gaat u als eerste naartoe als iets niet werkt?” is de vraagstam die zin, en de opties zijn zes plekken waar een medewerker naartoe zou kunnen gaan, van de IT-helpdesk tot het probleem omzeilen en gewoon doorwerken. Dat is de hele opbouw.

Daaruit volgt een vaste set categorieën, vastgelegd voordat iemand antwoordt. Dat is de ruil die het formaat maakt: u verliest wat een deelnemer in eigen woorden zou hebben gezegd, en in ruil krijgt u een antwoord dat u kunt tellen. Het grootste deel van een enquête bestaat uit die ruil. In onze eigen gepubliceerde sjabloonbibliotheek leggen 1.201 van de 1.422 vragen (84,5 procent) de deelnemer een vaste lijst voor, en 557 daarvan zijn meerkeuzevragen in strikte zin: 516 met één antwoord en 41 met meerdere.¹

De afkorting voor meerkeuzevragen is MCQ

MCQ in het enkelvoud, MCQ’s in het meervoud. De afkorting komt uit het onderwijs en de medische toetsing, waar bijna al het gepubliceerde onderzoek naar dit formaat te vinden is; aanbieders van enquêtetools schrijven de woorden meestal voluit. Er is geen verschil in betekenis. Beide betekenen een vraagstam met een vaste lijst opties eronder.

Meerkeuze in een examen is een ander vraagtype

Een examen-MCQ heeft een sleutel, de juiste optie, en afleiders, de aannemelijke foute opties. Alles wat het schrijven ervan moeilijk maakt, zit in de afleiders: ze moeten fout zijn en toch zo verleidelijk dat gokken niet werkt.

Een enquête heeft geen van beide. Niemand wordt beoordeeld, dus de optielijst is geen ring van valkuilen rond een juist antwoord. Het is een set categorieën die samen moet dekken wat mensen werkelijk zullen zeggen. Dat ene verschil bepaalt hoeveel opties u wilt, en het is de reden dat het examenonderzoek en onze eigen bibliotheek op verschillende aantallen uitkomen; daarover gaat het gedeelte over het aantal opties hieronder.

Soorten meerkeuzevragen en wanneer u welke gebruikt

Zes bedieningselementen doen al het werk. Ze verschillen in wat de deelnemer feitelijk doet, en dat is ook wat elk ervan u kost aan datakwaliteit. Twee ervan zijn goed voor bijna alles: een rondje dat u maar één keer kunt invullen, en een vakje dat u zo vaak kunt aanvinken als het klopt.

Keuzerondjes laten één antwoord toe. Selectievakjes laten er zoveel toe als van toepassing zijn.

Twee van die rijen hebben een eigen gids, omdat de formulering lastiger is dan het formaat: vragen met een Likertschaal voor reeksen instemmingsvragen, en beoordelingsschalen van 1 tot 5 voor alles wat langs een genummerde lijn loopt.

Eén regel geldt voor alle zes. Het U.S. Census Bureau zet een uniforme presentatie op de eerste plaats in zijn richtlijnen voor vragenlijsten die via meer dan één kanaal worden afgenomen: elke deelnemer moet dezelfde vraag en dezelfde antwoordcategorieën te zien krijgen, via welk kanaal er ook wordt geantwoord.⁴ Een vervolgkeuzelijst op het web die aan de telefoon een voorgelezen lijst wordt, breekt die regel al, en de twee sets antwoorden zijn niet vergelijkbaar.

Vragen met meervoudig antwoord zijn het formaat ‘vink alles aan wat van toepassing is’

“Meervoudig antwoord” en “meerdere keuzes” zijn namen voor hetzelfde bedieningselement: selectievakjes, waarbij u alles aanvinkt wat van toepassing is. Het label doet ertoe, omdat het de rekensom verderop verandert. Eén deelnemer kan in zes rijen tegelijk worden geteld, dus de kolom telt niet op tot 100 procent, en er is niets misgegaan.

Het komt ook minder vaak voor dan de meeste gidsen suggereren. Wij gebruiken het 41 keer in 1.422 gepubliceerde vragen, 2,9 procent, in 29 van de 109 sjablonen. Als we het gebruiken, is de lijst langer: een mediaan van 7 opties tegenover 5 bij een vraag met één keuze, omdat niemand tot één keuze wordt gedwongen en de lijst elk geval moet dekken.¹

Voorbeelden van meerkeuzevragen om te kopiëren

17 vragen met hun volledige optielijsten, allemaal overgenomen uit een sjabloon dat gepubliceerd is en gebruikt wordt, zoals de exitenquête voor medewerkers en de klantprofielenquête. Niets hiervan is een schets. De opties hieronder zijn de opties zoals ze in het sjabloon staan, met één uitzondering: bij de vraag naar de laatste aankoop zijn de tijdsperioden anders geformuleerd, zodat elke grens bij precies één optie hoort, zoals de toelichting eronder vermeldt. Elk blok wordt gekopieerd als platte tekst, eerst de vraag en dan de opties, klaar om te plakken.

Een gedwongen keuze is precies wat de naam zegt: de lijst heeft geen middelpunt, geen ‘niet van toepassing’ en geen manier om te weigeren. Dat is een bewuste keuze in het ontwerp, geen vergissing: als u vraagt welke voorziening wordt geschrapt, beantwoordt een uitweg niets. Het komt ook vaker voor dan u zou denken: 60,1 procent van de vragen met één keuze in onze bibliotheek biedt helemaal geen uitweg: geen ‘Anders’, geen ‘Geen van deze’, geen ontsnapping.¹

Hoeveel opties hebben meerkeuzevragen nodig?

Gebruik genoeg elkaar uitsluitende opties om de aannemelijke antwoorden te dekken; vijf komt in onze eigen bibliotheek het vaakst voor. Het aantal volgt uit de lijst met echte antwoorden, niet andersom: schrijf de antwoorden op die mensen zullen geven, controleer dat er geen twee overlappen, en het aantal waarop u uitkomt, is het aantal dat u nodig hebt.

275 van de 516 vragen met één keuze bieden vijf opties, meer dan de andere 241 samen. Neem vier, vijf of zes samen en u hebt 440 van de 516. 8 vragen doen het met twee, 2 gaan tot tien, en geen enkele gebruikt er negen.¹

Het bekendste onderzoek zegt drie. Vyas en Supe bekeken de literatuur over hoeveel opties een examen-MCQ moet hebben en concludeerden dat drie de voorkeur verdient: minder afleiders om te schrijven, minder voor de kandidaat om te lezen, minder tijd per item en dus meer items in hetzelfde uur, waardoor een groter deel van de leerstof aan bod komt.³ Die bevinding is degelijk en we spreken die niet tegen.

Ze is alleen niet toe te passen op enquêtes, omdat de vierde en vijfde optie in een enquête geen afleiders zijn. Het zijn categorieën. Schrap “Via een review- of vergelijkingssite” uit een vraag naar het kanaal en de mensen die u daar hebben gevonden, moeten iets kiezen wat niet klopt of de enquête afbreken. De examenvraag is met hoe weinig foute antwoorden u kunt volstaan. De enquêtevraag is hoe weinig echte antwoorden u kunt weglaten. Daar horen verschillende antwoorden bij, en in onze bibliotheek komt het antwoord het vaakst uit op vijf.

Zo schrijft u de antwoordopties

Twee fouten veroorzaken de meeste onbruikbare meerkeuzegegevens, en beide zitten in de optielijst en niet in de vraag. Opties die overlappen, zodat dezelfde persoon in twee ervan hoort. En opties die tekortschieten, zodat iemand er een moet kiezen die niet klopt.

Overlappende groepen zijn de meest voorkomende fout

Leeftijds-, inkomens- en tijdsgroepen richten de meeste schade aan als ze een grens delen. De regel voor elke groep is dat de ondergrens erbij hoort en de bovengrens niet, en de formulering moet dat zeggen: “25 t/m 34” en “35 t/m 44” werken voor leeftijden in hele jaren, maar “1-3 maanden” en “3-12 maanden” omvatten allebei de derde maand, dus een deelnemer die precies daar zit, heeft twee geldige antwoorden. Leeftijd en inkomen hebben bovendien de extra regels van gevoelige gegevens, dus kies de opties voor demografische vragen uit een lijst die daarvoor is gemaakt.

De rijen over leeftijd en apparaat zijn gepubliceerde vragen uit de sjabloonbibliotheek van SuperSurvey (klantprofiel, app-feedback). De rijen over frequentie en laatste aankoop zijn op deze pagina gecorrigeerd; de gepubliceerde versies in het klantprofielsjabloon hebben nog de gedeelde grenzen en de abonnementsoptie. De zwakke versies zijn voor de vergelijking geschreven.

Voeg ‘Anders’ of ‘Geen van deze’ toe als de lijst tekort kan schieten

Vragen met selectievakjes hebben er bijna altijd een. 36 van de 41 vragen met meerdere keuzes in de bibliotheek bieden “Geen van deze” of iets vergelijkbaars, en bij 30 daarvan staat die optie onderaan. Vragen met één keuze meestal niet: 32,4 procent biedt een optie voor geen antwoord en maar 8,7 procent biedt uitdrukkelijk “Anders”.¹

Die asymmetrie is geen slordigheid. Bij keuzerondjes geldt een leeg antwoord als overgeslagen. Bij selectievakjes betekent een leeg antwoord ofwel “niets hiervan was van toepassing” ofwel “ik heb dit overgeslagen”, en niets in de opgeslagen gegevens maakt onderscheid tussen die twee. Daarom moet de versie met selectievakjes de optie bevatten en kan de versie met keuzerondjes een overgeslagen vraag laten staan.

De uitweg weglaten laat het antwoord niet verdwijnen. Het duwt mensen naar de dichtstbijzijnde optie die niet helemaal klopt, en dat is een meetfout die u nooit in de resultaten zult zien.

Maak “Geen van deze” exclusief bij een vraag met selectievakjes

Een “Geen van deze” die samen met een echte optie kan worden aangevinkt, levert een onzinnige rij op: de deelnemer heeft zowel gezegd dat niets van toepassing was als dat er wel iets van toepassing was. De optie moet exclusief zijn, en dat is een instelling, geen formulering. Stel het zo in:

1. Markeer de optie in de editor als exclusief

   De meeste enquêtetools hebben per optie een instelling die exclusief, geen-van-bovenstaande of enkel antwoord heet. Zet die aan voor “Geen van deze”, “Er ging niets mis”, “Ik heb IT nergens voor nodig gehad” en elke andere optie die betekent dat de rest van de lijst leeg is. Als die optie wordt aangevinkt, worden alle andere vakjes leeggemaakt, en als een ander vakje wordt aangevinkt, wordt die optie leeggemaakt.

2. Heeft de tool zo’n instelling niet, voeg dan een validatieregel toe

   Wijs het antwoord af als de exclusieve optie samen met iets anders is aangevinkt, met een melding die het conflict benoemt: “U hebt Geen van deze en nog een andere optie aangevinkt. Kies het een of het ander.” Een regel die een van de twee stilletjes laat vallen, is erger dan geen regel, omdat u niet kunt zien welke de deelnemer bedoelde.

3. Zet de optie vast onderaan en houd haar buiten het husselen

   De exclusieve optie wordt als laatste gelezen, na de echte antwoorden. Zet u de lijst in willekeurige volgorde, sluit haar dan uit van de willekeurige volgorde, zodat ze onderaan blijft.

4. Test het voordat u verstuurt

   Bekijk een voorbeeld van de enquête, vink twee echte opties aan, vink dan “Geen van deze” aan en controleer of de twee worden leeggemaakt. Vink opnieuw een echte optie aan en controleer of “Geen van deze” wordt leeggemaakt. Als een van beide niet werkt, bevatten de geëxporteerde gegevens rijen waarin beide zijn aangevinkt, en niets verderop in het proces kan die herstellen.

De vraagstam bepaalt wat de opties betekenen

Opties werken alleen als de vraagstam vastlegt waarover wordt gevraagd, en over welke periode. “Als u denkt aan uw laatste bestelling” en “in de afgelopen 30 dagen” doen echt werk: ze voorkomen dat twee deelnemers over twee verschillende dingen antwoorden. Pew Research Center wijst op hetzelfde bij verborgen aannames. Een vraag die stilzwijgend aanneemt dat de deelnemer een mening heeft, of een auto, of een leidinggevende, levert nog steeds een antwoord op, en dat antwoord betekent niets.⁵

De vraagstam kan het antwoord ook een kant op duwen. “Hoeveel heeft onze uitstekende klantenservice u geholpen?” vertelt de deelnemer al op welke optie u hoopt voordat die bij de lijst is, en een lijst die de vleiende opties vooraan zet, doet hetzelfde op een stillere manier. Lees elke vraagstam na op een oordeel dat erin is gesmokkeld en verwijder sturende formuleringen voordat de opties aan de beurt zijn.

Meerkeuzevragen analyseren en de resultaten rapporteren

Eén keuze is de makkelijke. Tel per optie hoe vaak die is gekozen, deel door het aantal mensen dat de vraag heeft beantwoord, en de kolom telt op tot 100 procent. Dat is de hele methode. Het zijn de schoonste kwantitatieve gegevens die u verzamelt, omdat de categorieën vastlagen voordat iemand de vraag zag.

Bij meerdere keuzes gaan rapportages mis. Elke optie is een eigen ja-neevraag, dus elke optie is een percentage van de deelnemers en geen taartpunt. Stel dat 60 procent “Prijs” aanvinkt en 55 procent “Ontbrekende functies”. Dat is 115 procent, en het klopt. Totalen kunnen boven 100 procent uitkomen omdat deelnemers meer dan één optie kunnen kiezen; deze randtotalen alleen vertellen niet hoeveel mensen beide hebben gekozen. Als alleen de twee percentages bekend zijn, kan het aandeel dat beide heeft aangevinkt ergens tussen 15 en 55 procent liggen. Reken het nooit terug naar 100, en lees er nooit een overlap uit af.

Zo kunnen 100 deelnemers precies die twee cijfers opleveren:

Prijs: 15 + 45 = 60 van de 100, dus 60 procent. Ontbrekende functies: 15 + 40 = 55, dus 55 procent. Maar 15 mensen vinkten beide aan, en dat kunnen de twee hoofdcijfers u niet vertellen. Dat kunnen alleen de vier cellen.

Rapporteer drie dingen bij een vraag met selectievakjes: het percentage deelnemers dat elke optie kiest, het gemiddelde aantal vinkjes per deelnemer en, bij een lange lijst, welke opties samen voorkomen. Het eerste is de kern. Het tweede vertelt u of de lijst te lang was. In het derde zitten de segmenten verborgen, en daarvoor zijn de cellen nodig, niet de randtotalen. Publiceer naast elk percentage het aantal, zodat een lezer de tabel kan nabouwen; hoe u aantallen en percentages rapporteert uit een enquête-export, staat in een eigen gids.

Welk formaat u ook gebruikte, het antwoord vertelt u welke categorie, en nooit waarom. De goedkoopste oplossing is één open vraag er direct na. De aangrenzende beslissingen, zoals de formulering van de schaal, de volgorde van de vragen en hoeveel reacties u nodig hebt voordat iets hiervan standhoudt, staan in de rubriek Handleidingen en hulp.

Veelgestelde vragen

Hoe we hebben geteld

Op 10 september 2026 hebben we elke vraag in elk actief sjabloon in de SuperSurvey-bibliotheek gelezen, 109 sjablonen en 1.422 vragen, en elke vraag ingedeeld naar het antwoordelement dat ze gebruikt: één keuze, meerdere keuzes, beoordelingsschaal of open tekst. De aantallen opties zijn de opties zoals gepubliceerd, uitwegopties inbegrepen.

Een vraag telt als vraag met een uitweg wanneer een van de opties “Anders”, “Iets anders”, “Geen van deze”, “Zeg ik liever niet”, “Weet ik niet” of een direct equivalent is. De vergelijking gaat over de hele optie, niet over een stukje ervan, dus “De mensen met wie ik werkte” telt niet als “Anders”.

Wat dit niet is: een steekproef van de enquêtes in de wereld. Het is wat één enquêtetool publiceert als goede praktijk, en daarmee bewijs over redactionele gewoonten en niets meer. Waar ons cijfer en het gepubliceerde onderzoek van elkaar verschillen, zoals bij het aantal opties, zeggen we dat in plaats van het cijfer te citeren dat het gunstigst uitkomt. De bibliotheek groeit ook. Deze stand omvat 109 sjablonen; latere uitbreidingen zullen de totalen veranderen.

Bronnen

1. SuperSurvey-vragencorpus, 109 actieve sjablonen en 1.422 vragen, gelezen op 11 september 2026.
2. SuperSurvey Response Benchmark, 25.112 enquêtes en 2.274.520 reacties, 16 september 2023 tot 25 augustus 2026.
3. Vyas, R., en Supe, A. (2008). Multiple choice questions: a literature review on the optimal number of options. The National Medical Journal of India, 21(3), 130-133. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19004145
4. Martin, E., Childs, J. H., DeMaio, T., Hill, J., Reiser, C., Gerber, E., Styles, K., en Dillman, D. (2007). Guidelines for designing questionnaires for administration in different modes (RSM2007-42). U.S. Census Bureau. census.gov/library/working-papers/2007/adrm/rsm2007-42.html
5. Pew Research Center. Writing survey questions. pewresearch.org/our-methods/u-s-surveys/writing-survey-questions